NIEUWS - NIEUWSARTIKEL
- Bericht
- auteur(s)
Erken dat WK vooral veel geld kost
Een WK is altijd leuk voor wie van een feestje houdt. Maar wie verwacht dat het geld oplevert of bijvoorbeeld sociale hulp voor Zuid-Afrikanen, zal bedrogen uitkomen.
Kort geleden gaven wij een gastcollege aan de Johan Cruyff University in Amsterdam. In de vroege ochtend gingen we in op de keiharde wereld rondom het WK in Zuid-Afrika. Zo vertelden we over straathandelaren die het door de FIFA schier onmogelijk wordt gemaakt om iets aan het toernooi te verdienen, hoteleigenaren die worden uitgeknepen door het hospitalitybedrijf MATCH en de groeiende teleurstelling hierover onder de Zuid-Afrikaanse bevolking. 'Waarom hebben ze het alleen maar over geld verdienen en niet over het voetbal?’ vroeg een zwemtalent verontwaardigd. Een goede vraag met een simpel antwoord: omdat ook de politieke leiders en het organisatiecomité vooral praten over geld verdienen, ontwikkeling en imagobuilding. De sport zelf lijkt van secundair belang.
Kort geleden gaven wij een gastcollege aan de Johan Cruyff University in Amsterdam. In de vroege ochtend gingen we in op de keiharde wereld rondom het WK in Zuid-Afrika. Zo vertelden we over straathandelaren die het door de FIFA schier onmogelijk wordt gemaakt om iets aan het toernooi te verdienen, hoteleigenaren die worden uitgeknepen door het hospitalitybedrijf MATCH en de groeiende teleurstelling hierover onder de Zuid-Afrikaanse bevolking. 'Waarom hebben ze het alleen maar over geld verdienen en niet over het voetbal?’ vroeg een zwemtalent verontwaardigd. Een goede vraag met een simpel antwoord: omdat ook de politieke leiders en het organisatiecomité vooral praten over geld verdienen, ontwikkeling en imagobuilding. De sport zelf lijkt van secundair belang.
Zeven jaar geleden, tijdens de campagne voor South Africa 2010, sprak de toenmalige president Thabo Mbeki de volgende woorden: ‘Namens ons continent willen we een evenement organiseren dat golven van zelfvertrouwen verspreidt van Kaapstad tot Caïro – een evenement dat sociale en economische mogelijkheden zal creëren in heel Afrika. We zullen er voor zorgen dat op een dag historici zullen terugkijken op het WK 2010 als een moment waarop Afrika zijn rug rechtte en zich resoluut afkeerde van de eeuwen van armoede en oorlog. We willen de wereld laten zien dat de tijd voor Afrika is gekomen.’
Bijzonder ambitieus, maar weinig realistisch. Niet alleen omdat Zuid-Afrika niet in staat is gebleken om het WK in te zetten voor sociale ontwikkeling en armoedebestrijding, maar ook omdat al veel langer bekend is dat de economische gevolgen van dergelijke sportevenementen in het gastland niet zo positief zijn. Hoe graag (sport)bestuurders dat ook anders zien. Kosten worden structureel overschreden en inkomsten vallen bijna altijd tegen. Zo werden in Zuid-Afrika de kosten aanvankelijk op 1,5 miljard geschat, maar die zijn inmiddels opgelopen tot bijna 5 miljard. Tegelijkertijd zijn de inkomsten laag omdat het geld uit de sponsordeals (2,2 miljard euro) naar de FIFA gaat en de kaartverkoop en het bezoekersaantal tegenvalt.
Veelzeggend over de teleurstellende economische effecten van dergelijke evenementen is een recent rapport van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Daarin wordt benadrukt dat sportevenementen als het WK- voetbal en de Olympische Spelen grote financiële risico’s met zich meebrengen.
Eerder dit jaar liet de Europese Tour Operators Associatie al weten dat Olympische Spelen een negatief effect hebben op het toerisme in het gastland. Tegenover de mensen die op het evenement afkomen, staan evenzoveel mensen die wegblijven om de drukte juist te vermijden. Bij WK’s is dat niet anders. Bovendien is al langer bekend dat de naamsbekendheid en de aantrekkingskracht van een gastland of gaststad nauwelijks groter worden. Na een paar jaar zijn de meeste mensen alweer vergeten waar dat WK gehouden werd.
Feiten die binnen de sportindustrie wel degelijk al veel langer bekend zijn, maar structureel bewust over het hoofd worden gezien. Jan Willem Velthuijsen, die namens PriceWaterhouseCoopers meeschreef aan de financiële paragraaf van het bidbook voor onder andere de Spelen in Peking zegt hierover: ‘Organisatoren benadrukken graag de positieve gevolgen voor de economie, omdat dat hun streven ondersteunt. PwC helpt bij het opstellen van de bijbehorende paragraaf over de financiële impact.’
Hoewel adviseurs behalve positieve argumenten ook de negatieve effecten aandragen, worden die door de organisatie meestal weggelaten. Omdat er achteraf vaak niet goed gekeken wordt naar de exacte effecten, houdt de mythe stand dat een WK economische voorspoed kan brengen. En wie het verhaal tegenspreekt, wordt snel weggezet als sporthater, cynicus of zelfs landverrader.
Bij de WK-bid van Nederland en België zijn dezelfde patronen zichtbaar. Niet alleen verscheen onlangs het IMF-rapport waarin Nederland nadrukkelijk werd gewaarschuwd voor de risico’s van een WK of de Olympische Spelen, het ministerie van Economische Zaken kwam na onderzoek tot een vergelijkbare conclusie. ‘De belangrijkste conclusie is dat de financieel-economische baten van een WK-voetbal in Nederland niet opwegen tegen de kosten. Daar staat tegenover dat het organiseren van een WK leidt tot meer gevoelens van trots, geluk, saamhorigheid en nationale identiteit.’
Een helder standpunt, dat bij de KNVB echter niet tot tevredenheid leidde. De bond schakelde prompt vijf accountancybureaus in om de boel opnieuw te berekenen. Grote kans dat de uitkomsten hiervan aanzienlijk positiever zijn, met als gevolg dat de teleurstelling in Nederland alleen maar groter is als na 2018 blijkt dat het evenement vooral veel geld heeft gekost en financieel weinig heeft opgeleverd. Precies zoals nu het geval is in Zuid-Afrika.
Waarom toch die obsessie met sport als economische of maatschappelijke investering? Is het niet verstandiger om eerlijk te zijn en gewoon te zeggen dat een leuk sportevenement nu eenmaal geld kost. Zoals een mooie vakantie nu eenmaal niet gratis is. Of zoals Velthuijsen, tevens hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, zegt: ‘Een WK is leuk als je van een feestje houdt, maar om het geld moet je het echt niet doen.’
GEPLAATST: 27-05-2010
Erken dat WK vooral veel geld kost